اسماعيل ناظم

31

طب و طبيعت ( فارسى )

ز - رطوبات و فضولات موجود در خون از طريق ادرار دفع مىشوند و امّا بقيه‌اى كه مىماند ، دفع آنها را كتاب خلاصة الحكمة به اين‌گونه مىداند : « قدرى از فضولات كه در اعضاء مىماند ، به طرف پوست متوجه مىگردد ؛ پس اگر آب خالى است بخار مىشود و به تحليل مىرود و اگر آب همراه فضله‌ها است و قابليت غذائيت براى پوست ندارد ، قبل از آنكه غلظت يابد ، طبيعت آن را از طريق منافذ پوست دفع مىكند . « 1 » ح - در فصل زمستان ، به اقتضاى فصل سرما ، اخلاط بد در بدن زياد جمع مىشود و لذا در فصل بهار ، طبيعت آنها را از بدن دفع مىكند و احيانا به پوست مىفرستد كه به صورت بثورات جلديّه بروز مىكند و به اين وسيله باعث حفظ سلامتى و صحت بدن مىشود و امراض از او دفع مىشود . « 2 » ط - طبيعت به كمك خواب ، به تقويت نيروهاى طبيعت و حرارت غريزى مىپردازد و انواع خشكيها را از بدن دفع مىكند . « 3 » در طب اكبرى در اين‌باره آمده است : « فايده : اگر باشد كه شخصى بطىء الانزال و ضعيف الشهوة بود و مع ذلك محتلم بسيار شود بنا بر آنكه منى او جامد و بسته بود و عند النّوم گرم شود و چون منى گرم گردد ، دفع وى بر طبيعت لازم آيد [ به ] سبب ازدياد حجم يا به واسطه لذع او » . « 4 » ى - عطسه ، حركتى است دماغى كه طبيعت به كمك آن موذى را از راه بينى به خارج دفع مىكند . « 5 » ك - يكى از روشهاى طبيعت در دفع فضولات از بدن ، دفع منى از راه احتلام است كه معمولا در خواب و در جوانان و افراد قوى البنية كه داراى منى زياد باشند ، اتفاق

--> ( 1 ) . همان ، ص 137 . ( 2 ) . ؟ ؟ ؟ ؟ ( 3 ) . قانون ، چاپ دار الصادر ، ج 1 ، ص 339 . ( 4 ) . طب اكبرى ، ص ؟ ؟ ؟ ( 5 ) . خلاصة الحكمة ، چاپ سنگى ، ص ؟ ؟ ؟ .